Miedniki Królewskie strzegą Litwę

Wzgórze Aukštojas

Najwyższe wzniesienie na terenie Republiki Litewskiej to Wysoka Góra(293,84 m n.p.m). Wysoką Górę można zwiedzić w rejonie wileńskim, nieopodal wsi Miedniki Królewskie w rezerwacie geomorfologicznym Józefowej Góry. Na szczycie góry znajdują się głaz i znacznik geodezyjny, które poświadczają jej nazwę i wysokość.

Rezerwat geomorfologiczny Józefowej Góry, który powstał w 1992 roku, ma na celu ochronę starego reliefu morenowego fragmentu masywu o powierzchni 251 hektarów. W sensie geograficznym, rezerwat jest częścią Wyżyny Miednickiej, która z kolei stanowi północno-zachodnią część Garbu Oszmiańskiego. Ukształtowanie tego terenu dosyć znacznie różni się od innych wyżyn na Litwie i jest uważane za jedne z najstarszych w kraju. Powstało ono podczas przedostatniego okresu zlodowacenia, a podczas ostatniego ponownie uległo długoletniemu zamarznięciu.

Przed około 10 do 15 tysięcy lat całą powierzchnię obecnej Litwy pokrywał lodowiec. Na krawędziach lodowca zgromadzone zostały różnorodne osady morenowe, takie jak głazy narzutowe, żwir, otoczaki, piasek i kamienie. Silne prądy wód z roztopionych lodowców wygładziły grzbiet Wyżyny Miednickiej w taki sposób, że obecnie jest on wystarczająco równy – nie rzuca się w oczy żaden jego szczyt ani wybrzuszenie. Dlatego też, patrząc na otaczający krajobraz z wieży obserwacyjnej na szczycie Góry Wysokiej na wysokości nawet 300 m. n.p.m., trudno uwierzyć, że to najwyższy punkt na Litwie.

Co ciekawe, na Wyżynie Miednickiej nie ma jezior. Według naukowców, jeziora tu były, ale spływające wody lodowcowe odprowadziły z nich wody i zniwelowały krawędzie oraz brzegi. Obecnie główne elementy okolicznego krajobrazu to doliny, parowy, parowki i wzgórza – duże, płaskie lub grzbietowe.

Przez długi czas uważano, że najwyższym punktem na Litwie jest Józefowa Góra, która także znajduje się na Wyżynie Miednickiej, w odległości około 1 km od Wysokiej Góry. W 2004 roku specjaliści z wydziału geodezji Wileńskiego Uniwersytetu Technicznego im. Giedymina przy pomocy nowoczesnego sprzętu mierniczego GPS dokonali pomiarów, z których wynikło, że Góra Wysoka jest o 1 metr wyższa. W rezultacie, rezerwat geomorfologiczny Józefowej Góry może poszczycić się dwoma najwyższymi szczytami na Litwie.
Wysoka Góra to obiekt przyrody o szczególnie symbolicznym znaczeniu dla Litwy, który został wydzielony spod kategorii użytków rolnych i przeznaczony do użytku turystycznego i kulturalnego. Na wzgórzu organizowane są różnego typu imprezy artystyczne oraz projekty. Ponadto, planuje się tutaj organizować obchody dnia koronacji króla Mendoga (6 lipca), Światowy Dzień Ziemi (20 marca), Światowe Igrzyska Litwinó oraz wydarzenia kulturalne związane z ekologią, etnografią i inne.
Warto dodać, że w 2006 r. podczas uroczystości zorganizowanej na Wysokiej Górze zapoczątkowano bardzo wyjątkowy projekt. Zebrano łącznie 300 tysięcy podpisów mieszkańców Litwy, które przekazano ze wzgórza wna Islandię. Był to wyraz podziękowania wyrażony przez Litwinów wobec Islandczyków, którzy jako pierwsi uznali Litwę za niepodległy kraj po rozpadzie Związku Radzieckiego. Pisemne podziękowanie złożono na ręce prezydenta Islandii. Ten gest jakby przybliżył dwa odległe kraje, a dodatkowo ceremonia na Islandii odbyła się także na najwyższym tamtejszym wzniesieniu, Hvannadalshnúkur,o wysokości2120 m, na którym usypano symboliczną garść litewskiej ziemi.
Wszyscy odwiedzający Wysoką Górę mogą podziwiać okoliczne lasy sosnowe i dębowe oraz szczególny projekt kulturalny pod nazwą „Słoneczny krąg ludów bałtyckich”. Dla wygody turystów zamontowano ławki umożliwiające odpoczynek, miejsca parkingowe, postoje dla rowerów, wieżę widokową oraz tablice informacyjne.

Wysoka Góra w mitologii ludów bałtyckich

Nazwa góry pochodzi od słowa „Aukštojas”, tj. imienia boga ludów bałtyckich, które pojawia się w źródłach pisanych od XIV wieku. Oznacza najwyższe bóstwo niebiańskie, stworzyciela świata, twórcę zasad sprawiedliwości i moralności. Najwyższy bóg jest pierwszym, wiecznym i niemającym początku. W czasach starożytnych nazywano go na Litwie również inaczej, np. Odwieczny, Stworzyciel, Dobrodziej, Dawca życia, itd.
Aukštojas to bóg, który istniał przed stworzeniem Ziemi, gdy wszystko spowijała mgła. Pod postacią gołębia przemierzał świat i dzielił Ziemię na części. Po rozgonieniu mgieł utworzyła się ścieżka, po której stąpał bóg i pewnego razu splunął w lewą stronę. Wówczas na wodzie pojawiło się stworzenie pod postacią człowieka. Bóg rozkazał mu zanurkować i przynieść nasiona Ziemi. Po trzeciej próbie człowiek wrócił z buzią i uszami wypełnionymi nasionami. Bóg strwożył się na widok chciwości człowieka, skarcił go, zasiał nasiona i zaczął przypatrywać się wzrostowi Ziemi.

„Słoneczny krąg ludów bałtyckich”

W 2012 roku na szczycie Wysokiej Góry zaprezentowano rzeźbę autorstwa pani Dalii Matulaitė, która nie tylko zdobi wzgórze, ale jest też symbolem, który łączy górę z pradawną historią Litwy i pradawnymi wierzeniami.
„Słoneczny krąg ludów bałtyckich” to rzeźba symbolizująca ołtarz ofiarny starożytnych ludów bałtyckich, w środku którego znajduje się korona. Sprawia wrażenie jakby nad Litwą rozpostarta korona, którą przytrzymują głowy czterech ogierów z granitu. Głowy koników żmudzkich skierowane są w cztery strony świata –strzegą korony i niosą wiadomość o niej na krańce świata.
W pracach autorstwa pani Dalii Matulaitė można zauważyć cechy sztuki ludowej oraz elementy kultury starożytnych ludów bałtyckich. Rzeźbiarka wierzy, że specjalnie stworzona rzeźba, w tak wyjątkowym miejscu, doprowadzi do zjednoczenia i połączenia ludów bałtyckich. „Słoneczny krąg ludów bałtyckich” to miejsce, w którym wszyscy potomkowie ludów bałtyckich mogą rozpalić symboliczny ogień jedności. 22 września, gdy rozbłyska ogień na wzgórzu, zapraszamy do wspólnego przesłania symbolicznej wiadomości do bałtyckich braci i sióstr w sąsiednich krajach.

Adres : wieś Juozapinė, gmina Medininkai, rejon wileński

Kościół pw. Świętej Trójcy i Świętego Kazimierza w Miednikach Królewskich

Miedniki Królewskie słyną z kilku obiektów o znaczeniu historycznym i kulturalnym. Znajduje się w nich słynny zamek, jak również jedna z pierwszych siedmiu parafii na Litwie. Ówczesny wielki książę litewski i pierwszy król Polski z dynastii Jagiellonów, Władysław Jagiełło, założył parafię w Miednikach zaraz po chrzcie Litwy w 1387 roku. Dzisiejszy kościół Najświętszej Trójcy i Świętego Kazimierza został zbudowany po pięciuset latach, w 1930 roku. Oczywiście, na jego miejscu budowano w przeszłości kilka kaplic i świątyń.
Jeszcze w 1391 roku, dzięki pozwoleniu Jagiełły, do Miednik przybyli przedstawiciele zakonu Świętego Augustyna, gdzie zbudowali kościół i klasztor. Augustianie administrowali parafią w Miednikach przez ponad cztery stulecia. W 1831 roku nacisk władzy carskiej zmusił zakon do opuszczenia Miednik. Parafię zlikwidowano, jej ziemie podzielono między sąsiednie parafie, a kościół zamknięto.
Obecnie kościołem zarządzają inni zakonnicy, Franciszkanie (Zakon Braci Mniejszych). Pierwszy brat Franciszkanin, Kamil Wielemański, zamieszkał tutaj w 1961 roku po powrocie z zesłania w sowieckiej Rosji. Gdy Litwa odzyskała niepodległość, w klasztorze przy kościele zamieszkało więcej braci zakonnych z Litwy i zagranicy.
Kościół pod wezwaniem Najświętszej Trójcy został poddany konserwacji w 1791 roku. Według źródeł pisanych, w tamtych czasach posiadał trzy ołtarze. Największym z nich był ołtarz Najświętszej Trójcy – prawie w całości pozłacany, zdobiony rycinami i czterema pozłacanymi posągami.
W 1917 roku tymczasowa kapliczka, którą miejscowi mieszkańcy podczas wojny wznieśli w stodole we wsi , bo nie było ich stać ich na wsparcie finansowe remontu kościoła w Miednikach, otrzymała wezwanie Świętego Kazimierza. W tym samym roku, decyzją diecezji wileńskiej, przywrócono parafię w Miednikach Królewskich.
Kościół pod wezwaniem Świętej Trójcy i Świętego Kazimierza to drewniana budowla na planie prostokąta. Kościół wyróżnia się pod względem artystycznym swoimi kapliczkami słupowymi, organami oraz obrazem Świętego Kazimierza.

Kościół wielokrotnie przebudowywany

Historyczne źródła pisane o kościele Świętej Trójcy i Świętego Kazimierza są dosyć skromne, ale potwierdzają fakt, że jego losy nie należały do lekkich.
Kościół Świętej Trójcy i Świętego Kazimierza, od założenia w 1391 roku, był przebudowywany dwukrotnie. Po raz pierwszy trzeba było odbudowywać go po pożarze w 1780 roku, który najprawdopodobniej wznieciło wrogie wojsko, kroczące przez Miedniki. Proboszcz w prowizorycznej szopie z bali drewnianych odprawiał msze dla wiernych. W krytej strzechą szopie ustawiono trzy ołtarze. Na jednym z nich był umieszczony obraz Najświętszej Marii Panny, który namalowano na dębowej desce. Co ciekawe, już wówczas działała w Miednikach szkoła parafialna, do której uczęszczało 15 lokalnych mieszkańców.
Szczególnie ciężki dla parafii i kościoła w Miednikach był XIX wiek. W 1812 roku, podczas inwazji Napoleona na Rosję, Miedniki zostały ograbione i podpalone. Spalono plebanię, klasztor, bibliotekę i archiwum kościelne. Od 1830 roku los kościoła pozostawał w rękach carskiej władzy, która zdecydowała się zlikwidować społeczność katolicką w Miednikach. Kościół i klasztor zamknięto, a parafię unieważniono. Jej ziemie zostały podzielone między sąsiednie parafie. Warto dodać, że Miedniki pozostawały bez kościoła i kaplicy przez pół wieku.
W XX wieku doszło do drugiej odbudowy kościoła, jednak nie obyło się bez problemów. Władze rosyjskie oddalały każdą prośbę o pozwolenie na budowę kościoła – bez skutku. Nawet w 1905 roku wydane rozporządzenie o tolerancji religijnej nie zmieniło sytuacji. Dopiero w 1917 roku okupacyjna administracja niemiecka stworzyła możliwość budowy świątyni, a decyzją diecezji wileńskiej przywrócono parafię w Miednikach. Chociaż fundamenty pod dzisiejszy kościół zostały poświęcone już w 1922 roku, to nowy kościół pod wezwaniem Świętej Trójcy i Świętego Kazimierza powstał wspólnymi siłami wiernych dopiero w 1931 roku – prawie po dziesięciu latach.

Dzieła sztuki w kościele

W kościele w Miednikach można podziwiać ciekawe dzieła sztuki, takie jak prospekt organowy, dwie kapliczki słupowe, czy obraz malarstwa sztalugowego pt. „Święty Kazimierz”. Duży krzyż wyniesiony ponad fasady zachodniej wieży kościoła proporcjami prawie równa się krzyżowi łacińskiemu, a do tego jest ozdobiony promieniami, trójliśćmi, okręgami i innymi ażurowymi elementami dekoracyjnymi. Mniejszy krzyż znajduje się nad wejściem do przedsionka, a dokładniej na dwuspadowym trójkątnym daszku nad wejściem. Ma on kształt krzyża maltańskiego.
Warto dodać, że jest to krzyż ośmiokątny, który w XII wieku został ogłoszony krzyżem zakonu maltańskiego przez pierwszego Wielkiego Mistrza Joannitów, Raymonda du Puy. Rycerze tego zakonu przyjmowali śluby, np. posłuszeństwa, czystości, czy ubóstwa. Do ważnych cech tego zakonu należały także: miłość, szacunek, sprawiedliwość, posługa, wyzwolenie uciskanych i ich ochrona.
Prospekt organowy pochodzi z okresu późnego baroku, a dokładnie z 1788 roku. Piszczałki instrumentu są pogrupowane w trzy wieżyczki i dwa luźne pola. Organy zdobią bardzo delikatnie rzeźbione wodospady z girland i płonące akanty. Po bokach natomiast przymocowano skrzydła.
Obraz malarstwa sztalugowego, przedstawiający Świętego Kazimierza, to kopia obrazu Wincentego Sleńdzińskiego. Namalowała go na początku XX wieku farbami olejnymi Lucja Balzukeviciute, która doskonale przekazała spokój i duchową atmosferę oryginalnego obrazu. Przedstawia on Świętego Kazimierza w pozycji klęczącej, z rękoma złożonymi do modlitwy, którego sylwetka została podkreślona kontrastującym oświetleniem. Tło obrazu jest utrzymane w ciemnych kolorach, a Święty Kazimierz ma na sobie imponujący czerwony płaszcz.
Co ciekawe, odzież Świętego Kazimierza jest przedstawiana zawsze w kolorze czerwonym, który w ikonografii symbolizuje cierpienie związane z ziemską męką Chrystusa i krwią przelaną za ludzkość. Poza tym, Święty Kazimierz miał prawo do noszenia płaszczy w kolorze czerwonym z racji tego, że pochodził z rodziny królewskiej.

Adres : ul. Šv. Kazimiero 4, wieś Medininkai, gmina Medininkai, rejon wileński

Zamek w Miednikach Królewskich
Miedniki Królewskie powstały przy jednym z najstarszych i największych traktów handlowych. Na trasie traktu często można napotkać miejsca pochówków – kurhany, wzgórza zamkowe i pozostałości starych grodzisk, które świadczą o tym, że historia tej arterii sięga początku pierwszego tysiąclecia n.e. Podróżując tym traktem, Litwini docierali do ziem Rusinów.
Niestety, brak źródeł historyczno-architektonicznych nie pozwala dokładnie ustalić, kiedy wybudowano zamek w Miednikach. Uważa się, że grodzisko i zamek powstały za czasów Wielkiego Księcia Litewskiego Giedymina, w I poł. XIV wieku. Po raz pierwszy źródła pisane wspominają o zamku w Miednikach pod koniec XIV wieku, w relacji opisującej jedną z wypraw krzyżackich.
Zamek wybudowany w otoczeniu najwyższych wzgórz na Litwie – Wysokiej Góry i Józefowej Góry – jest przykładem jednego z najlepiej utrzymanych zamków na terenie Litwy. Zachowały się tutaj najstarsze murowane elementy architektoniczne, które umożliwiają poczucie starej średniowiecznej atmosfery i wyobrażenie sobie, jak wówczas nasi przodkowie bronili się przed najeźdźcami.
Obecnie zamek w Miednikach jest po remoncie i zaprasza do zwiedzenia wyjątkowej ekspozycji stałej, urządzonej w głównej wieży zamkowej. Z jego platformy widokowej można podziwiać widoki Wysoczyzny Miednickiej. Poza tym, organizowane są tu różne imprezy, np. coroczne zawody na zamku w Miednikach, Dzień Muzyki i Obrzędów w Miednikach oraz konferencje i wystawy prac sztuk wizualnych – fotografii, grafiki, malarstwa. W sali konferencyjnej oraz na dziedzińcu zamkowym odbywają się zajęcia edukacyjne dla dzieci i dorosłych.

Architektura
Murowany zamek w Miednikach, zbudowany na planie czworokąta – to zespół elementów warownych, powiązanych w zamknięty obwód obronny. Jest największym tego typu zamkiem na Litwie oraz w centralno-wschodniej Europie. Zamek otacza podwójna fosa (napełniona wodą) oraz drewniana ściana. Łącznie z fosami powierzchnia zamku zajmuje teren 6,5 ha..
Zamek w Miednikach ma 4 wieże, a łączące je ściany z bramą i otworami strzelniczymi mają do 15 metrów wysokości i prawie 2 metry grubości. Główna wieża mieszkalna i obronna – zwana donżonem – ma około 30 metrów wysokości. Styl architektoniczny zamku jest prosty i nieskomplikowany, choć niełatwo odróżnić jego cechy wyróżniające się. Wystarczy spojrzeć na łagodne arki w bramie zamkowej i w oknach wieży. Styl ten można potraktować jako początki architektury gotyckiej na Litwie.

Wystawa
W jednym z najlepiej zachowanych zamków na Litwie znajdują się 4 sale wystawowe. W 5-cio piętrowej baszcie głównej można przybliżyć sobie historię Wielkiego Księstwa Litewskiego i jego murowanymi zamkami, jak również obejrzeć wyjątkowe znaleziska archeologiczne. Goście mają możliwość zapoznania się z ówczesną bronią, działami, kamiennymi kulami artyleryjskimi i innymi militariami. Warto dodać, że w jednej z sal eksponowane są trofea myśliwskie oraz osobista kolekcja noży myśliwskich byłego prezydenta Litwy – Algirdasa Mykolasa Brazauskasa.
Na najwyższym, piątym, piętrze znajduje się sala reprezentacyjna, z której można wejść na taras widokowy. Roztacza się z niej widok na okolice Wysoczyzny Miednickiej oraz dwa najwyższe wzgórza na Litwie – Wysoką Górę i Józefową Górę.

Zawody na zamku w Miednikach

Co roku w ostatni weekend września na zamku odbywa się niecodzienny festiwal – „Zawody na Zamku w Miednikach”, podczas którego budowla jakby odżywa, gromadząc rycerzy, rzemieślników, artystów i wielu gości. Zamek jest wtedy pełen wrzawy, na gości czeka w nim mnóstwo rozrywek i zabaw, a samopoczucie poprawia dobra muzyka i tańce. Odbywają się turnieje rycerskie i na kopie, a rycerze z chęcią demonstrują swoje umiejętności.
Na dziedzińcu zamkowym odbywa się kiermasz, na którym swoje wyroby sprzedają miejscowi rzemieślnicy. Istnieje możliwość wyręczenia mistrza i własnoręcznego stworzenia jakiejś pamiątki lub pożytecznego narzędzia. Goście mogą pokrzepić się i odpocząć w karczmie na dziedzińcu zamku.
Podczas festiwalu na zamku w Miednikach wspominana jest jego przeszłość i znaczenie na tle historii Litwy. Nie pomija się też znanych osobistości i legend związanych z zamkiem. Dźwięki starodawnej muzyki, pieśni obrzędowe i dymy z ognisk tworzą wyjątkową średniowieczną atmosferę.

Zajęcia edukacyjne

Na zamku w Miednikach odbywają się różne zajęcia edukacyjne, które są przeznaczone nie tylko dla uczniów, ale także dla dorosłych. Uczniom szkoły podstawowej proponuje się zajęcia o religii starożytnych Litwinów, podczas których można poznać starożytnych bogów i ich hierarchię, rolę książąt, kapłanów Kriwe, i wajdelotów w społeczności ludów bałtyckich. Uczestnicy innych zajęć dowiadują się natomiast o osobliwościach średniowiecznej architektury, ubioru i społeczeństwa.
Młodzież ze starszych klas ma możliwość pogłębienia wiedzy o historii pieniądza na świecie i na Litwie oraz o niuansach jego produkcji. Na dziedzińcu zamku odbywają się zajęcia na temat łuków i ich zastosowania, które zaciekawią nie tylko młodych, ale także dorosłych słuchaczy – zarówno w teorii, jak i praktyce.
Jak widać, na zamku w Miednikach można się wiele dowiedzieć i nauczyć. To na pewno niezapomniane doświadczenie!

Adres : ul. Šv. Kazimiero 2, wieś Medininkai, gmina Medininkai, rejon wileński

Memoriał w Miednikach

Jeden z najstarszych traktów handlowych i podróżnych, używany od początku pierwszego tysiąclecia n.e., wiedzie w kierunku punktu granicznego w Miednikach (obecnie trasa Wilno – Mińsk).
Kontrola granic państwowych to jedno z najważniejszych zadań niepodległego państwa. 11 marca 1990 roku Litwa odzyskała niepodległość i zaczęto tworzyć posterunki graniczne. Był to napięty czas, ponieważ Związek Radziecki nie uznał niepodległości Litwy i zamierzał ją zdestabilizować i podzielić. Żołnierze sowieccy i specjalne oddziały milicji OMON atakowały i nękały punkty kontroli granicznej oraz celnej. Dochodziło do podpaleń budynków i dokumentów, zrywano litewską flagę, znęcano się nad nieuzbrojonymi funkcjonariuszami. Policzono, że na skutek 18 napaści poszkodowanych zostało 35 pracowników departamentu Obrony Narodowej oraz 27 celników.
Tragedia nie ominęła Miednik. Wkrótce po odzyskaniu przez Litwę niepodległości, latem 1991 roku, rozeszła się tragiczna wiadomość. Okazało się, że 31 lipca, tuż przed wschodem słońca, w punkcie granicznym w Miednikach doszło do krwawego zamachu. Sowiecki oddział sił specjalnych OMON zaatakował pracujących tutaj funkcjonariuszy granicznych. Siedmiu inspektorów celnych, policji drogowej oraz oddziału „Aras” straciło życie w zbrodniczej egzekucji.
Aby uczcić poległych w tym zamachu funkcjonariuszy, niedaleko starego punktu celnego w Miednikach w 1993 roku postawiono pomnik z czarnego granitu z siedmioma krzyżami z białego marmuru. Autorzy projektu pomnika to architekci Algimantas Sarauskas i Rimantas Buivydas. Krzyże, symbolizują, oczywiście, siedem istnień ludzkich, które odeszły na wieczną służbę.

Funkcjonariusze, którzy pełnili służbę w Miednikach:
● Mindaugas Balavakas (policjant z oddziału szybkiego reagowania „Aras“)
● Algimantas Juozakas (jak wyżej)
● Juozas Janonis (policjant z kierownictwa Policji Drogowej)
● Algirdas Kazlauskas (jak wyżej)
● Antanas Musteikis (Inspektor Urzędu Skarbowego w Wilnie)
● Stanislovas Orlavičius (jak wyżej)
● Ričardas Rabavičius (jak wyżej)
● Tomas Šernas (jak wyżej)
Warto zaznaczyć, że Tomas Šernas, który pełnił służbę podczas napaści, mimo że został ciężko ranny, przeżył, jednak nie jest w stanie już chodzić. Dekretem Prezydenta Republiki Litewskiej, wszystkim funkcjonariuszom przyznano Order Krzyża Pogoni I stopnia (obecnie Wielki Order Krzyża Pogoni). Ofiary zamachu w Miednikach zostały pochowane na cmentarzu na Antakolu w Wilnie, obok ofiar z zamieszek 13 stycznia. Pamięć o śmierci funkcjonariuszy odżywa co roku podczas biegu sztafetowego „Miedniki – Wilno”.
W 2001 roku, w celu upamiętnienia tragedii w Miednikach, urządzono muzeum-memoriał, który jest oddziałem Muzeum Urzędu Celnego Republiki Litewskiej. Pod szklaną konstrukcją umieszczono barak posterunku, w którym rozegrała się tragedia. Zachowały się w nim przedmioty używane przez funkcjonariuszy do pracy służbowej. Na stole, tak samo jak wtedy, leży księga, w której rejestrowano pojazdy przekraczające granicę (dowód na nowo wprowadzoną formalność). Mimo że barak odnowiono, to miejsce zbroczone krwią na podłodze zostawiono otwarte. Kustosz memoriału twierdzi, że funkcjonariusze pracowali wówczas w szczególnie nieprzyjaznych warunkach: bez telefonu, prądu i ciepłej wody. O gorącą wodę na kawę czy herbatę trzeba było prosić miejscowych.
Obecnie 31 lipca to dzień poświęcenia się za wolność narodu litewskiego. Stary punkt kontrolny w Miednikach i pomnik z siedmioma krzyżami są jak symbole walki o wolność. Warto dodać, że muzeum-memoriał jest otwarte dla zwiedzających tylko po uprzedniej rezerwacji w administracji muzeum.

31 lipca 1991, 4:00

31 lipca, wczesny ranek. W punkcie granicznym w Miednikach służbę pełni 8 osób: czterech w budce, dwóch przy niej, i jeszcze dwóch w odległości około 50 metrów. Nagle pojawia się kilku uzbrojonych bandytów – to członkowie żandarmerii Związku Radzieckiego funkcjonariuszy oddziału specjalnego milicji OMON. Rosyjskojęzyczni funkcjonariusze OMON spędzają wszystkich Litwinów do budki, pada komenda „Padnij”. Słychać 13 strzałów. Celowano w głowy funkcjonariuszy litewskich. Sześciu z nich ginie na miejscu, dwaj pozostali są ciężko ranni. Przewieziono ich do szpitala, ale tylko jeden z nich przeżył. Był to Tomasz Šernas.
Jedyny świadek zamachu w Miednikach wspomina, że nie czuł wielkiego stresu podczas napadu, ponieważ już wcześniej dochodziło do konfliktów i napadów na celników. Prawdę mówiąc, do 31 lipca 1991 roku punkty graniczne zostały zaatakowane już cztery razy, dlatego zdecydowano się zatrudnić funkcjonariuszy z sił specjalnych „Aras”.
Co ciekawe, 29 lipca Vytautas Landsbergis, jako Przewodniczący Sejmu Odrodzeniowego Republiki Litewskiej, oraz Borys Jelcyn, jako Prezydent Federacji Rosyjskiej, podpisali oficjalne ugody o wzajemnym szanowaniu granic państwowych, współpracy w sprawach rozwoju obwodu kaliningradzkiego i otwarciu przedstawicielstw. Federacja Rosyjska w końcu uznała niepodległość Litwy! Niestety, oficjalne dokumenty nie zapobiegły agresji.
Winni krwawego zamachu w Miednikach to funkcjonariusze specjalnej policji szybkiego reagowania OMON z Rygi i z Wilna. Wiosną 2011 roku za zbrodnię przeciwko ludzkości wyrokiem sądu na dożywotnie więzienie został skazany Konstanty Michailovas, obywatel Łotwy, były funkcjonariusz OMON. Poza tym, skazani zaocznie zostali: Andrzej Laktionov, Czeslaw Mlinykas i Aleksander Ryzovas. Tych obywateli Rosji, byłych OMON-owców, nie uwięziono, ponieważ nie pozwalała na to konstytucja Federacji Rosyjskiej i kodeks karny, według których obywatele Federacji podlegają ochronie państwa i nie są wydawani innym krajom.

Adres : ul. Pasieniečių, wieś Medininkai, gmina Medininkai, rejon wileński

Kościół i Klasztor Św. Michała Archanioła w Szumsku

Około 32 km na wschód od Wilna, przy granicy z Białorusią, leży niewielkie miasteczko, którego centrum zdobi późnobarokowy zespół architektoniczny. Na niewielkim wzgórzu wśród bujnej zieleni stoi Kościół Św. Michała Archanioła w Szumsku i zespół klasztoru Dominikanów. Na teren klasztoru droga wiedzie przez dzwonnicę, która jest jednocześnie bramą. Spacerując w tym spowitym spokojem i szczególnie zadbanym otoczeniu, można zapoznać się z ciekawą historią tego miejsca oraz obejrzeć stojące tu kapliczki słupowe, dzieła sztuki, itp.

Biały murowany budynek kościoła Św. Michała Archanioła zachwyca swoim późnobarokowym i wczesnoklasycznym stylem. To masywny, symetryczny kościół bez wież z oryginalnie zachowanym zdobieniem głównej fasady oraz oknami łukowymi w głębokich niszach. Teren jest ogrodzony kamiennym murkiem, w który harmonijnie wkomponowano dzwonnicę z bramą.

Wystrój wewnętrzny posiada typowe cechy stylu Dominikanów: na ołtarzach znajdują się rzeźby ukrzyżowanego Chrystusa, ponieważ członkowie zakonu Dominikanów za bardzo ważne uznają rozważanie męki Jezusa. Ściany kościoła są dość obficie udekorowane freskami, góruje malarstwo iluzjonistyczne, które było szczytowym wyrazem spektakularnej przestrzenności w malarstwie barokowym. Za pomocą specjalnych teatralnych efektów osiągano efekt iluzji, w wyniku których malowidła stają się niby żywe obrazy. Przy użyciu tej techniki namalowano trzy ołtarze znajdujące się w kaplicach oraz obrazy na ścianach bocznych.

Główny ołtarz kościoła w Szumsku zdobi ekspresywny obraz z XVIII wieku, zatytułowany „Św. Archanioł Michał”. Jest to obraz sztalugowy o dynamice barokowej, przedstawiający koniec zwycięskiej walki Archanioła z szatanem.
Obecnie kościół Św. Michała Archanioła w Szumsku oraz klasztor Dominikanów są po remoncie i należą do dziekanatu w Nowej Wilejce. Msze święte odprawiane są tylko po polsku.

Świadectwo historii

Pod koniec XVII wieku prace budowlane przy kościele zainicjowali właściciele dworu, Mikołaj i Helena Szumscy, którzy całościowo wspierali budowę, wówczas drewnianego, kościoła. Co ciekawe, miejscowość wcześniej nazywano Polany, ale nowi właściciele zdecydowali się nadać jej swoje nazwisko.
Zaraz po rozpoczęciu prac nad kościołem, rodzina Szumskich zainicjowała powstanie klasztoru, sprowadzając mnichów z zakonu Dominikanów. Źródła historyczne poświadczają, że Szumscy po kilku latach zapisali klasztorowi całe miasteczko!
Dzisiejszy murowany kościół Św. Michała Archanioła zaczęto budować około 100 lat później, tj. w XVIII wieku. Po 20 latach prac, dwukondygnacyjny budynek klasztoru z drewna na planie kwadratu został połączony z kościołem. W 1789 roku kościół wyświęcono pod wezwaniem św. Michała Archanioła. Co ciekawe, bracia Dominikanie przy kościele prowadzili szkołę parafialną i szpital – w ówczesnych czasach był to rodzaj przytułku pielęgnacyjnego dla ubogich.
W historii kościoła i klasztoru nie uniknięto katastrof. Na początku XIX wieku francuskie wojska zdewastowały zabytkowe budynki, szczególne spustoszenie wyrządzając klasztornej bibliotece. Nieco później, za czasów agresywnej antykatolickiej polityki carskiej Rosji, doprowadzono do zamknięcia klasztoru, kościół zamieniono na cerkiew, a wiernych pod przymusem zapisano jako prawosławnych. W tym czasie najbardziej ucierpiał wystrój wnętrza i detale wykończeniowe, np. rozbito barokowe woluty (elementy dekoracyjne) w górnej części głównej fasady.
Co więcej, w tajemniczy sposób zaginął słynący z cudów, zdobiony pozłacanymi i srebrnymi elementami obraz Najświętszej Maryi Panny.
Kościół Św. Michała Archanioła w Szumsku i klasztor Dominikanów przywrócono społeczności katolickiej dopiero w czasie I wojny światowej. Niestety, za czasów komuny, zabudowania przekazano lokalnemu państwowemu gospodarstwu rolnemu w Szumsku, co przyczyniło się do jeszcze większej dewastacji, np. rozkradziono wszystkie piece kaflowe, połamano drewniane schody, powybijano wszystkie okna i powyrywano framugi.

Dzwonnica i kapliczki

Jesu in te confido– tak brzmi łacińskie zdanie uwiecznione w dzwonnicy, co znaczy „Jezu, ufam Tobie”. Takie słowa witają każdego gościa odwiedzającego kościół Św. Michała Archanioła, zachęcając go do chwili skupienia. Brama wjazdowa dzwonnicy jest wkomponowana w mur otaczający zespół zabudowań i znajduje się naprzeciw głównego wejścia do kościoła.
W zespole kościelnym w Szumsku na gości czeka kapliczka słupowa z XIX wieku, która stoi na podwórku kościoła. Kapliczka ta posiada umieszczone tablice pamiątkowe rodziny Kamińskich i Felicji Sventickiene. Spacerując po starannie zadbanym terenie ogrodu klasztornego, można natknąć się na kapliczkę, którą zdobią majoliki Fatimy i Św. Antoniego. Majolika to specjalny styl dekoracyjny ceramiki, który pochodzi z Majorki.

Zakon Dominikanów

Dominikanie, zwani także Braćmi Kaznodziejami, to zakon założony na początku XIII wieku przez pochodzącego z Hiszpanii Dominika de Guzmana. Słowo „Dominicanis” z łaciny znaczy„Psy Pana”, dlatego jednym z symboli zakonu został biały pies z czarnymi plamami, trzymający w pysku pochodnię, tj. symbol zdobywania i przekazywania wiedzy.
Dominikanie, wiodący kontemplatywny styl życia, zakładają szkoły i uniwersytety, na których wykładają. Ich głównym celem jest nauczanie oraz głoszenie ewangelii i słowa Bożego. Inne często używane symbole Dominikanów to: lilia, księga, różaniec, gwiazda i chleb. Co ciekawe, lilia w filozofii chrześcijańskiej jest kojarzona z czystością, nieskazitelnością, zmartwychwstaniem i Maryją Panną.

Adres : ul. Vilniaus 8, Szumsk, gmina Kalveliai, rejon wileński