Odkrycia w przyrodzie

109 km., 5 Obiektów

Najokazalsze wzgórze zamkowe na terenie Wilejskiego Parku Regionalnego, doskonale zbadane przez archeologów i świetnie przystosowane dla zwiedzających. Położone jest w uroczej dolinie rzeczki Dukszta, a nowoczesne technologie przeniosą Państwa w czasy pradziadów.

Już w drugim i pierwszym tysiącleciu p.n.e. ludy bałtyckie zaczęły zasiedlać i urządzać wzgórza zamkowe. Na terytorium Litwy dzisiaj doliczyliśmy się ich około tysiąca, a ta liczba wciąż rośnie w związku z nowymi odkryciami archeologów, którzy na gęsto zalesionych terenach nawet teraz odkrywają ukryte przykłady dzieł tworzonych przy współpracy natury i rąk ludzkich. Co ciekawe, takie zagęszczenie wzgórz zamkowych nie występuje w żadnym innym państwie europejskim!

Wzgórze zamkowe to ważny zespół obronny starożytnych Litwinów. W tamtych czasach wzgórza zamkowe tworzyły bardzo gęstą siatkę obronną. Na terenie Wilejskiego Parku Regionalnego, który cechuje się magicznym pięknem i obfitością pomników kultury, obecnie znamy dziesięć różnych wzgórz zamkowych. Wzgórza te, m.in. Nowa Rewa, Bujwidy, Karmazyny, Styrnie i inne, były zasiedlone w różnych okresach historii. Wszystkie znajdują się po obu stronach rzeki Wilii oraz w pobliżu mniejszych rzek na terenie Parku Regionalnego.

Na szczególną uwagę zasługuje wzgórze zamkowe znajdujące się na lewym brzegu rzeki Dukszta, nieopodal wsi Brodaliszki. Archeolodzy twierdzą, że jest to najstarsze i najdłużej zasiedlone wzgórze, które pełniło funkcje obronne już 2,5 tysiąca lat temu. Według naukowców, do XIV wieku ludność lokalna nadal chroniła się na wzgórzu przed wrogami.

Z biegiem czasu wzgórze zamkowe w Brodaliszkach uległo poważnym zmianom. W 2017 roku specjaliści różnych dziedzin wspólnymi siłami doprowadzili do stworzenia nowoczesnej tablicy informacyjnej, dzięki której turyści mogą zobaczyć jak wyglądało wzgórze przed wiekami. Trójwymiarowa makieta ukazuje strome niegdyś zbocza okazałego wzgórza i umocnienia obronne, a także udowadnia, że Dukszta płynęła kiedyś innym korytem.

W okolicy znajdują się jeszcze dwa inne wzgórza warte uwagi turystów – w Bujwidach i Karmazynach. Jedno z nich cechuje się bardzo stromymi zboczami, a na drugim podczas różnych świąt pali się rytualne ogniska.

Wzgórze zamkowe w Brodaliszkach

Duma Wilejskiego Parku Regionalnego zachwyca swoją okazałością i bogatą historią. Kiedyś na wzgórzu zamkowym w Brodaliszkach stał duży drewniany zamek, dostępu do którego broniły naturalne warunki otoczenia (płynąca dookoła rzeczka Dukszta) oraz dodatkowe elementy obronne w postaci nasypów i fos. Wzgórze stanowiło bardzo ważny punkt obronny położony pomiędzy dwoma stolicami Litwy – Kiernowem i Wilnem.

Obecnie wzgórze zamkowe w Brodaliszkach jest zadbane i świetnie przystosowane do turystów. Mimo tego, że umocnień stojących na wzgórzu już nie ma, a wygląd samego wzgórza zmieniał się na przestrzeni wieków, to makieta stojąca u podnóża wzgórza doskonale oddaje historyczny zarys tego miejsca: przed oczami wyrastają wieże zamkowe, zbocza wzgórza nie do zdobycia oraz wyróżniające się elementy kompleksu obronnego. Ten widok można porównać z dzisiejszym wyglądem wzgórza: dość duży fragment wzgórza obsunął się do poniżej płynącej rzeki, nasyp obronny uległ zmniejszeniu, a drewniane fortyfikacje na szczycie uległy zniszczeniu.

Zwiedzający wzgórze zamkowe w Brodaliszkach mają okazję nie tylko zapoznać się z bogatą historią tego miejsca, ale również wspiąć się na górę na wysokość 16 metrów drewnianymi schodami. Co ciekawe, płaska powierzchnia wzgórza jest równa powierzchni boiska piłki nożnej – jego długość to więcej niż 110 metrów a szerokość wynosi nawet 60 metrów! Po wejściu na wzgórze dech odbiera nie zmęczenie, ale przepiękny widok na dolinę rzeczki Dukszta. Szczególnie pięknie jest tutaj jesienią, gdy zalesione zbocza doliny przybierają różnorodne kolory.

Wzgórze zamkowe w Bujwidach

W odległości mniejszej niż pół kilometra od Brodaliszek, również po lewej stronie biegu rzeczki Dukszta, wznosi się wzgórze zamkowe w Bujwidach. Cechuje się ono ostrymi zboczami, których wysokość sięga 40 metrów. Na dzień dzisiejszy na szczycie wzgórza znajduje się urządzona platforma widokowa, z której turyści mogą podziwiać cudowny widok na dolinę rzeczki Dukszta.

Wzgórze zamkowe w Bujwidach jest czasami określane jedną z ciekawszych zagadek Parku Regionalnego. Niestety, nie przeprowadzono wystarczająco dużo badań archeologicznych, które pozwoliłyby określić, czy w przeszłości stał na tym wzgórzu jakikolwiek zamek, bo miejsce idealnie nadawałoby się na zamek obronny. Poza tym, wzgórze opływa z dwóch stron rzeczka Dukszta, a z trzeciej – fosa zasilana wodami ze źródła. Od strony niechronionej przez naturę starożytni Litwini wybudowali dość skomplikowany system obronny składający się z trzech nasypów i fos.

Wzgórze zamkowe w Karmazynach

W sąsiedztwie malowniczego zbiegu dwóch rzek, Wilii i Dukszty leży niecodziennie wyglądające wzgórze, którego kształt przypomina niewielką piramidę. Jest to wzgórze zamkowe w Karmazynach. Według archeologów, wzgórze ma około 2 tysiące lat i już dawno straciło swój charakter obronny, natomiast zostało przekształcone w miejsce kultu. Święte wzgórza w starożytności pełniły ważną funkcję religijną wśród zamieszkujących te okolice pogan, którzy czcili na nich ówczesnych bogów. Obecnie na szczycie wzgórza znajduje się również palenisko, w którym podczas specjalnych okazji, takich jak śluby czy inne obrzędy, rozpalane są ogniska.

Istnieje wiele legend o wzgórzu zamkowym w Karmazynach, inaczej zwanym świętą górą w Wirszupach. Mówi się, że w dawnych czasach stał tutaj kamienny posąg, a wokół wzgórza w dwóch okręgach rosło osiemnaście dębów zadziwiających swoją wielkością. Według innego podania, niegdyś na wzgórzu stał kościół, którypewnego razu zawalił się pod ziemię. Dlatego też w niedzielę około południa słychać dźwięki bijącego dzwonu, które wydobywają się z podziemi wzgórza.

Mejszagoła – pełna wzniosłej historii miejscowość zaprasza do odwiedzenia wzgórza zamkowego, należącego niegdyś do pierścienia obronnego Wilna, do podziwiania widoków, które się z niego roztaczają oraz do obejrzenia pomnika Wielkiego Księcia Olgierda.

Miejscowość Mejszagoła leży około 28 km na północny zachód od Wilna. Wzmianka pisemna o niej pochodzi z annałów pruskich z połowy XIII wieku. Następnie miejscowość przeszła znalazła się w posiadłości wielkiego księcia litewskiego Olgierda. Istnieją przesłanki, że jej tereny zamieszkiwano już w pierwszej połowie pierwszego tysiąclecia n.e. Poświadcza to wzgórze zamkowe w południowo-zachodniej części miasteczka i odkryte u jego stóp grodzisko.

Wzgórza zamkowe na Litwie świadczą o wzniosłej przeszłości kraju, bo nie budowano ich pojedynczo – tworzyły one w miarę jednakową i dość gęstą sieć zamków obronnych. Drewniany zamek w Mejszagole najprawdopodobniej należał do pierścienia obronnego Wilna. To właśnie czasy panowania Olgierda, gdy toczyły się zażarte walki o wolność i wyznanie, historycy nazywają złotym wiekiem wzgórz zamkowych. W ciągu niespełna 40 lat zakon krzyżacki zorganizował 96 wypraw na Litwę i zniszczył 22 zamki! W odwecie Litwini najeżdżali ziemie krzyżackie 50 razy i zniszczyli 17 zamków krzyżackich. Było to wyjątkowe osiągnięcie ostatniego pogańskiego litewskiego księcia Olgierda i jego drużyny.

Wzgórze zamkowe w Mejszagole w 1992 roku zostało uznane za pomnik architektury, historii i krajobrazu o znaczeniu państwowym. Po dziesięciu latach w 2002 roku, u podnóża wzgórza od południa ustawiono pomnik ku czci wielkiego księcia litewskiego Olgierda. Książę Olgierd, zwany również pogromcą, wspierał rozwój miast, handlu i kultury, a także prowadził kraj w kierunku silnej i scentralizowanej władzy państwowej.

Co roku na początku jesieni w Mejszagole organizowany jest festiwal Olgierda. Po mszy świętej w miejscowym kościele uczestnicy festiwalu biorą udział w pochodzie w kierunku wzgórza zamkowego. Tam odbywają się występy różnorodnych kapel muzycznych, teatralizowany koncert, itp. Ludowa kolacja przy ognisku ciągnie się do późnych godzin nocnych.

Co ciekawe, w 1989 roku w Mejszagole, z okazji 50-lecia odzyskania regionu wileńskiego, został ustawiony kamienny pomnik pamiątkowy, jak również posadzono zagajnik dębowy. Na pomniku o wysokości 3 metrów są wyrzeźbione słupy Giedymina i znajduje się napis o ważnym jubileuszu dla Litwy. Warto dodać, że Mejszagoła to pierwsza miejscowość w rejonie wileńskim, do której 27 października 1939 roku wkroczyło wojsko litewskie z jednostki wileńskiej, aby następnie pomaszerować do Wilna. Z tej okazji zorganizowano audycję radiową, podczas której słuchacze mogli posłuchać przemówień oraz pieśni wojskowych i ludowych.

Wzgórze zamkowe

Wyraziste, porośnięte drzewami liściastymi, wzgórze zamkowe znajduje się w części południowo-zachodniej Mejszagoły, przy stawie po prawej stronie rzeczki Dukszta. Na strome wzgórze zamkowe o wysokości 18 metrów, inaczej zwane zamkiem Bony, można się wspiąć po specjalnie do tego celu zbudowanymi drewnianymi schodkami. Na szczycie wzgórza znajduje się owalna, dość duża płaszczyzna, której długość sięga 60 metrów, a szerokość wynosi 40 metrów. Roztacza się z niej piękny widok na ziemie wokół Mejszagoły.

Wzgórza zamkowe dla przodków tu żyjących stanowiły centrum obrony przed wrogami, miejsce skupienia i siły duchowej. Przypominają o wzniosłej przeszłości Litwy, która słynęła z wielkich bitew. W celu podniesienia cech obronnych wzgórza, dookoła wykopano fosę do 4 metrów głębokości i 30 metrów szerokości. Co więcej, przed fosą usypano wał wysoki na 4 metry i szeroki na 25 metrów. Obecnie, na skutek upływu czasu oraz prac wykopaliskowych na jego terenie, cechy wzgórza, tak jak większości wzgórz zamkowych na Litwie, uległy zmianie.

Podczas prac archeologicznych na wzgórzu zlokalizowano warstwę kulturalną, tj. przedmioty codziennego użytku. Pod prawie 2 metrami warstwy gliny odnaleziono ceramikę kreskową, różne przedmioty z metalu, narzędzia i biżuterię. Natknięto się także na resztki spalonych zabudowań oraz zwierząt (owiec, świń i kotów). To potwierdza, że wzgórze zamkowe w Mejszagole to szczególnie stare miejsce, którego korzenie sięgają pierwszego tysiąclecia n.e. U stóp wzgórza leżało kiedyś grodzisko o powierzchni około 1 ha, które potem podupadło. W drugim tysiącleciu, tj. w XIII-XIV wieku wzgórze odbudowano i postawiono na nim drewniany zamek, który był postrachem dla Krzyżaków maszerujących w kierunku Wilna.

Drewniany zamek był kilkakrotnie palony, ale zawsze go odbudowywano. Krytycznym momentem okazał się wiek XV, gdy zakon krzyżacki zajął zamek, uprowadził ponad tysiąc więźniów, a budynek spalił. Zamku po tym już nie odbudowano.

U podnóża wzgórza w pobliżu stawu Mejszagoła zbudowano miejsce wypoczynkowe ze stołem i ławkami, gdzie turyści mogą w spokoju posiedzieć i odpocząć.

Pomnik księcia Olgierda

Według starego obrządku litewskiego, książę Olgierd miał być po śmierci spalony w dolinie Świętego rogu w Wilnie, ale na kilka miesięcy przed jego śmiercią, w 1377 roku, okolicę napadli Krzyżacy, paląc i wyrządzając szkody w Wilnie. Prawdopodobnie świątynia Świętego Rogu również wtedy ucierpiała.

Źródła pisane świadczą, że uroczysty pogrzeb księcia Olgierda odbył się w świątyni w puszczy Kukowajta, nieopodal zamku w Mejszagole. Ostatni z władców, który oficjalnie wyznawał starą religię ludów bałtyckich – pogaństwo – został spalony na stosie razem ze swoim najlepszym rumakiem. Mówi się, że książę i koń byli ozdobieni kamieniami szlachetnymi oraz perłami. Olgierd miał na sobie błyszczący purpurowy strój i pozłacany płaszcz, przepasany srebrnym pasem.

W pradawnych czasach Litwini wierzyli, że po spaleniu zmarłego jego dusza wyzwala się ze starego ciała i w ten sposób może się odrodzić. Mówiono, że jeszcze przez trzy dni unosi się w pobliżu ciała. Ogień – główne źródło światła na Ziemi – niszczy ziemskie ciało, dlatego dusza jakby ulega separacji od ciała i może szukać nowego                  .

Podczas obchodów 625. rocznicy śmierci wielkiego księcia litewskiego Olgierda w 2002 roku u podnóża wzgórza w Mejszagole postawiono pomnik, który składa się z kamieni polnych ułożonych w kompozycję autorstwa artysty Domasa Ciapasa. Pomnik powstał z inicjatywy organizacji społecznej „Olgierdczycy” oraz „Potomkowie Księcia Melchiora Giedroycia”.

W miejscowościach Mieszkańce i Biereśniaki mogą Państwo zwiedzić unikalne obiekty, które zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO, a należące do punktów pomiarowych Południka Struvego

Południk Struvego o długości około 2820 km to dowód zaawansowanego rozwoju nauk o Ziemi. Celem tego XIX-wiecznego projektu naukowego było jak najdokładniejsze zbadanie i ustalenie rozmiarów i kształtu naszej planety. Zgodna współpraca monarchów i naukowców z wielu krajów doprowadziła do realizacji ważnego dla naszej cywilizacji projektu – precyzyjnego zmierzenia najdłuższego południka geograficznego Ziemi. To osiągnięcie bez wątpienia miało szczególny naukowy wpływ na wykonywanie kolejnych pomiarów, nawet po stu latach od jego powstania.

Południk Struvego to przede wszystkim narzędzie pomiarowe, stworzone specjalnie z myślą o obliczaniu konkretnych parametrów Ziemi np. jej kształtu, rozmiaru, czy długości południka. Punkty pomiarowe Południka Struvego rozciągają się od historycznego miasta Izmaił przy ujściu Dunaju nad Morzem Czarnym do latarni morskiej w Fuglenes nad Morzem Arktycznym u wybrzeży północnej Norwegii. Południk nakreślony pomiędzy południową Ukrainą i północną Norwegią łączy 10 obecnych państw: Ukrainę, Mołdawię, Białoruś, Litwę, Łotwę, Estonię, Rosję, Finlandię, Szwecję i Norwegię. Co ciekawe, przebieg południka Struvego pokrywa się mniej więcej z geograficzną granicą między Europą zachodnią i wschodnią.

Południk Struvego składa się z łańcucha 258 trójkątów tworzących sieć triangulacyjną i 265 głównych punktów pomiarowych. Te unikalne obiekty oznaczone są różnymi symbolami, np. wywierconymi otworami w kamieniach, metalowymi krzyżami, specjalnie postawionymi obeliskami, tablicami informacyjnymi, itp.

Ważną datą dla tego obiektu był 2005 rok, gdy Południk Struvego wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO na mocy Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego (dalej zwanej Konwencją dziedzictwa światowego). Na listę UNESCO wpisano 34 punkty pomiarowe, a 3 z nich znajdują się na terytorium Litwy. Te punkty sieci geodezyjnej wybrano w Instytucie Geodezji Wileńskiego Uniwersytetu Technicznego im. Giedymina oraz w Urzędzie ds. środowiska przy Ministerstwie Rolnictw. Należą do nich:

• Mieszkańce (starostwo Niemenczyn, rejon wileński)
• Biereśniaki (starostwo Niemież, rejon wileński)
• Gireišiai, (rejon rokiszecki)

Wszystkie wymienione powyżej punkty pomiarowe posiadają słupy oznaczeniowe z symbolem UNESCO.

F. G. W. STRUVE

Południk nosi nazwę Struvego od nazwiska astronoma Friedricha Georga Wilhelma Struve, który stworzył metodykę obliczania długości południków. Naukowiec żył na przełomie XVIII-XIX wieku i przez ponad 20 lat pracował w obserwatorium astronomicznym na uniwersytecie Tartu w Estonii.

Południk Struvego to pas trójkątów triangulacyjnych o długości 2820 km, który przebiega przez 10 europejskich krajów. Triangulacja (z łac. triangulum– trójkąt) to ustalanie położenia punktów geodezyjnych za pomocą tworzenia łańcuchów mierzalnych trójkątów na powierzchni Ziemi. Jest to metoda pomiarów, która pozwala tworzyć plany topograficzne i mapy. Z tego wynika, że triangulacja opiera się na sieci trójkątów i obliczeniach kątów między sąsiednimi punktami. Wierzchołki trójkątów zostały oznaczone specjalnymi znakami, które informują o tym, że należą do punktów pomiarowych Południka Struvego.

Najstarszy odcinek sieci trójkątów został zbudowany w guberni wileńskiej w latach 1816-1821. Prace pomiarowe oraz badania naukowe nadzorował tutaj wojskowy armii carskiej Karl Tenner, z pochodzenia Estończyk. Natomiast profesor F. G. W. Struve z prywatnej inicjatywy zorganizował prace wykonawcze na terytorium Estonii i Łotwy w latach 1822-1831. Rezultaty obu projektów pomiarowych zostały połączone w około 1830 roku, kiedy to również przyłączono pozostałe odcinki sieci trójkątów w innych krajach.

Profesor Struve usystematyzował rezultaty otrzymane na podstawie badań naukowych mających na celu obliczenie południka Struvego i opisał je w pracy pt. „Arc du Méridien 25°20’” (Południk 25°20′). Warto podkreślić, że te obliczenia z XIX wieku były wówczas najdokładniejsze i opierano się na nich przez całe stulecie, obliczając i precyzując wymiary Ziemi metodą triangulacji.

Wyjątkowa wartość społeczna

W 2005 roku, w rezultacie starań dziesięciu współpracujących ze sobą krajów, Południk Struvego został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Uznano, że to obiekt historyczny o wyjątkowej wartości społecznej. Według Konwencji dziedzictwa światowego, wyjątkowa wartość społeczna to unikalne znaczenie kulturalne lub przyrodnicze, które nie jest ograniczone do jednego państwa, a ma zasięg międzynarodowy. Ponadto, podkreśla się wagę i aktualność takich wartości nie tylko dzisiaj, ale także dla przyszłych pokoleń.

Warto zaznaczyć, że obiekty o znaczeniu krajowym lub lokalnym nie podlegają automatycznie wpisaniu na listę dziedzictwa światowego. Tylko kryteria ustalone przez Komitet konwencji i regularnie sprawdzane mają wpływ na ogłoszenie danego obiektu, jako mającego wyjątkową wartość społeczną dziedzictwem światowym.

Według kryterium II, współpraca naukowców i monarchów z różnych krajów na rzecz rozwoju nauki to wyjątkowy przykład rozpowszechniania wartości ludzkich. Badania Południka Struvego wpłynęły na rozwój nauk o Ziemi. Rezultatem badań były pierwsze dokładne obliczenia, które pomogły określić kształt i rozmiar naszej planety.

Według kryterium IV, unikalnego znaczenia nadaje zespół technologiczny, stosujący specjalną metodykę obliczeniową i mający wpływ na rozwój nauk o Ziemi. Co ciekawe, punkty pomiarów geodezyjnych są traktowane jako nieruchomość i niematerialna część tej technologii pomiarowej.

Według kryterium VI, południk geodezyjny i jego punkty pomiaru są oczywistym i bezpośrednim dowodem na zainteresowanie ludzi światem. Ponadto, podkreślany jest tutaj związek z teorią Izaaka Newtona o nieregularnym kształcie kuli ziemskiej, który przyczynił się do poszukiwań dokładnych pomiarów Ziemi.

Geograficzne Centrum Europy, znajdujące się na terenie Litwy, przyciąga wyjątkowym krajobrazem, bogatą spuścizną kulturową a według obliczeń naukowców z Francji, może być uważane za centrum siły grawitacji w Europie.

Obfitują w doliny i wzgórza Wyżyna Miednicka zaprasza do odwiedzenia najwyższego miejsca na Litwie i podziwiania wyjątkowego pejzażu – Wysokiej Góry.

Najwyższe wzniesienie na terenie Republiki Litewskiej to Wysoka Góra(293,84 m n.p.m). Wysoką Górę można zwiedzić w rejonie wileńskim, nieopodal wsi Miedniki Królewskie w rezerwacie geomorfologicznym Józefowej Góry. Na szczycie góry znajdują się głaz i znacznik geodezyjny, które poświadczają jej nazwę i wysokość.

Rezerwat geomorfologiczny Józefowej Góry, który powstał w 1992 roku, ma na celu ochronę starego reliefu morenowego fragmentu masywu o powierzchni 251 hektarów. W sensie geograficznym, rezerwat jest częścią Wyżyny Miednickiej, która z kolei stanowi północno-zachodnią część Garbu Oszmiańskiego. Ukształtowanie tego terenu dosyć znacznie różni się od innych wyżyn na Litwie i jest uważane za jedne z najstarszych w kraju. Powstało ono podczas przedostatniego okresu zlodowacenia, a podczas ostatniego ponownie uległo długoletniemu zamarznięciu.

Przed około 10 do 15 tysięcy lat całą powierzchnię obecnej Litwy pokrywał lodowiec. Na krawędziach lodowca zgromadzone zostały różnorodne osady morenowe, takie jak głazy narzutowe, żwir, otoczaki, piasek i kamienie. Silne prądy wód z roztopionych lodowców wygładziły grzbiet Wyżyny Miednickiej w taki sposób, że obecnie jest on wystarczająco równy – nie rzuca się w oczy żaden jego szczyt ani wybrzuszenie.  Dlatego też, patrząc na otaczający krajobraz z wieży obserwacyjnej na szczycie Góry Wysokiej na wysokości nawet 300 m. n.p.m., trudno uwierzyć, że to najwyższy punkt na Litwie.

Co ciekawe, na Wyżynie Miednickiej nie ma jezior. Według naukowców, jeziora tu były, ale spływające wody lodowcowe odprowadziły z nich wody i zniwelowały krawędzie oraz brzegi. Obecnie główne elementy okolicznego krajobrazu to doliny, parowy, parowki i wzgórza – duże, płaskie lub grzbietowe.

Przez długi czas uważano, że najwyższym punktem na Litwie jest Józefowa Góra, która także znajduje się na Wyżynie Miednickiej, w odległości około 1 km od Wysokiej Góry.  W 2004 roku specjaliści z wydziału geodezji Wileńskiego Uniwersytetu Technicznego im. Giedymina przy pomocy nowoczesnego sprzętu mierniczego GPS dokonali pomiarów, z których wynikło, że Góra Wysoka jest o 1 metr wyższa. W rezultacie, rezerwat geomorfologiczny Józefowej Góry może poszczycić się dwoma najwyższymi szczytami na Litwie.

Wysoka Góra to obiekt przyrody o szczególnie symbolicznym znaczeniu dla Litwy, który został wydzielony spod kategorii użytków rolnych i przeznaczony do użytku turystycznego i kulturalnego. Na wzgórzu organizowane są różnego typu imprezy artystyczne oraz projekty. Ponadto, planuje się tutaj organizować obchody dnia koronacji króla Mendoga (6 lipca), Światowy Dzień Ziemi (20 marca), Światowe Igrzyska Litwinó oraz wydarzenia kulturalne związane z ekologią, etnografią i inne.

Warto dodać, że w 2006 r. podczas uroczystości zorganizowanej na Wysokiej Górze zapoczątkowano bardzo wyjątkowy projekt. Zebrano łącznie 300 tysięcy podpisów mieszkańców Litwy, które przekazano ze wzgórza wna Islandię.  Był to wyraz podziękowania wyrażony przez Litwinów wobec Islandczyków, którzy jako pierwsi uznali Litwę za niepodległy kraj po rozpadzie Związku Radzieckiego. Pisemne podziękowanie złożono na ręce prezydenta Islandii. Ten gest jakby przybliżył dwa odległe kraje, a dodatkowo ceremonia na Islandii odbyła się także na najwyższym tamtejszym wzniesieniu, Hvannadalshnúkur,o wysokości2120 m, na którym usypano symboliczną garść litewskiej ziemi.

Wszyscy odwiedzający Wysoką Górę mogą podziwiać okoliczne lasy sosnowe i dębowe oraz szczególny projekt kulturalny pod nazwą „Słoneczny krąg ludów bałtyckich”. Dla wygody turystów zamontowano ławki umożliwiające odpoczynek, miejsca parkingowe, postoje dla rowerów, wieżę widokową oraz tablice informacyjne.

Wysoka Góra w mitologii ludów bałtyckich

Nazwa góry pochodzi od słowa „Aukštojas”, tj. imienia boga ludów bałtyckich, które pojawia się w źródłach pisanych od XIV wieku. Oznacza najwyższe bóstwo niebiańskie, stworzyciela świata, twórcę zasad sprawiedliwości i moralności. Najwyższy bóg jest pierwszym, wiecznym i niemającym początku. W czasach starożytnych nazywano go na Litwie również inaczej, np. Odwieczny, Stworzyciel, Dobrodziej, Dawca życia, itd.

Aukštojas to bóg, który istniał przed stworzeniem Ziemi, gdy wszystko spowijała mgła. Pod postacią gołębia przemierzał świat i dzielił Ziemię na części. Po rozgonieniu mgieł utworzyła się ścieżka, po której stąpał bóg i pewnego razu splunął w lewą stronę.  Wówczas na wodzie pojawiło się stworzenie pod postacią człowieka. Bóg rozkazał mu zanurkować i przynieść nasiona Ziemi. Po trzeciej próbie człowiek wrócił z buzią i uszami wypełnionymi nasionami. Bóg strwożył się na widok chciwości człowieka, skarcił go, zasiał nasiona i zaczął przypatrywać się wzrostowi Ziemi.

„Słoneczny krąg ludów bałtyckich”

W 2012 roku na szczycie Wysokiej Góry zaprezentowano rzeźbę autorstwa pani Dalii Matulaitė, która nie tylko zdobi wzgórze, ale jest też symbolem, który łączy górę z pradawną historią Litwy i pradawnymi wierzeniami.

„Słoneczny krąg ludów bałtyckich” to rzeźba symbolizująca ołtarz ofiarny starożytnych ludów bałtyckich, w środku którego znajduje się korona. Sprawia wrażenie jakby nad Litwą rozpostarta korona, którą przytrzymują głowy czterech ogierów z granitu. Głowy koników żmudzkich skierowane są w cztery strony świata –strzegą korony i niosą wiadomość o niej na krańce świata.

W pracach autorstwa pani Dalii Matulaitė można zauważyć cechy sztuki ludowej oraz elementy kultury starożytnych ludów bałtyckich. Rzeźbiarka wierzy, że specjalnie stworzona rzeźba, w tak wyjątkowym miejscu, doprowadzi do zjednoczenia i połączenia ludów bałtyckich. „Słoneczny krąg ludów bałtyckich” to miejsce, w którym wszyscy potomkowie ludów bałtyckich mogą rozpalić symboliczny ogień jedności. 22 września, gdy rozbłyska ogień na wzgórzu, zapraszamy do wspólnego przesłania symbolicznej wiadomości do bałtyckich braci i sióstr w sąsiednich krajach.