Niemenczyn – miasto dookoła rzeki

34 km, 4 Obiektów

1. Centrum Rzemiosła Tradycyjnego na dworze Houwaltów w Mejszagole

Centrum Rzemiosła Tradycyjnego, znajdujące się w byłym dworku Houwaltów w miasteczku Mejszagoła, leży w odległości około 25 km na północny zachód od stolicy Wilna, przy drodze w kierunku Poniewież. Jest to główna atrakcja miasteczka, która gromadzi lokalną społeczność i oferuje ciekawą ofertę wszystkim gościom. Klasycystyczny dworek Houwaltów, stojący u stóp wzgórza zamkowego, jest obiektem chronionym. Uważa się go za zabytek o znaczeniu lokalnym.

Misją Centrum Rzemiosła Tradycyjnego jest zachowanie tradycji, zwyczajów i dawnego rzemiosła regionu wileńskiego. W celu kontynuować rzemiosło, prezentuje się je gościom centrum i organizuje specjalne zajęcia adresowane do dzieci i dorosłych. Osobom, które pragną bliżej poznać sztukę i kulturę ludową, poleca się spotkania z rzemieślnikami i działaczami kulturalnymi oraz kiermasze rzemiosła, podczas których można nabyć tradycyjne wyroby ręczne i przysmaki.

W dworku Houwaltów, oprócz Centrum Rzemiosła Tradycyjnego, znajduje się także Dom Kultury w Mejszagole, biblioteka miejska i sala koncertowa. Istnieje możliwość wynajmu nowoczesnej sali konferencyjnej oraz zakupu drobiazgów w tutejszym sklepiku z pamiątkami.

Starodawne rzemiosła

W Centrum Rzemiosła Tradycyjnego gromadzą się mistrzowie sztuki ludowej, którym zapewniane są warunki do pracy, wystawiania swoich prac i nauczania rzemiosła. Centrum stworzyło zaplecze techniczne do wykonywania rzemiosła oraz przygotowało specjalne pomieszczenia warsztatowe. W planach jest nie tylko wsparcie lokalnych rzemieślników, lecz również nawiązanie współpracy z mistrzami z zagranicy. Centrum wspiera też osoby, które chciałyby uzyskać certyfikat rzemieślnika.

Artyści ludowi oraz znawcy lokalnego folkloru gościom centrum oferują różne zajęcia edukacyjne. Ponad dziesięciu specjalistów różnych rzemiosł pomaga dzieciom i dorosłym zapoznać się z praktycznym rzemiosłem i zgłębić jego subtelności. Rzeźbiarz w drewnie, mistrzyni wycinanek, wytwórczyni mydła, stolarz – wszyscy chętnie dzielą się swoją wiedzą praktyczną. Poza tym, chętnych zaprasza się do nauki lania świec, plecenia ze słomy, przędzenia wełny lub udziału w warsztatach ceramicznych. Każda zainteresowana osoba może poznać unikalną dla regionu wileńskiego sztukę zaplatania palm wielkanocnych, jak również dowiedzieć się o tradycyjnych potrawach świątecznych i zwyczajach lokalnych.

Wspólnota Mejszagoły

O Mejszagole pierwszy raz wspomina się w źródłach pisanych już w 1254 roku. Od XIV wieku jej teren należał do władców litewskich. Zamieszkiwał go wielki książę Olgierd. Po kilku wiekach Mejszagoła przeszła w ręce szlacheckie.

Do wspólnoty Mejszagoły należy dzisiaj około 1800 mieszkańców, którzy aktywnie pielęgnują pradawne tradycje i kulturę. W celu zachowania i przekazania następnemu pokoleniu historyczno-kulturalnego spadku tego regionu wspólnymi staraniami społeczności w Mejszagole i samorządu rejonu wileńskiego otrzymano wsparcie w postaci funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, które zostały przeznaczone na renowację dworku Houwaltów i przystosowanie go do potrzeb społeczności.

Wyremontowany w 2016 roku klasycystyczny dworek Houwaltów jest centrum kulturalnym Mejszagoły,  w którym nie brakuje zajęć i rozrywek. Mieszkańcy uczestniczą w nim w różnych imprezach i festiwalach. Grupy artystyczne w Mejszagole w końcu mają przestrzeń do prób i koncertów w chłodne, zimowe dni. Podczas świąt kalendarzowych zespoły wokalne i taneczne przedstawiają lokalne perełki folkloru. Co więcej, tradycyjnie co roku latem organizowane jest święto wzbogacające kulturę i tradycje miasta.

Wspólnota Mejszagoły z powodzeniem wdraża w życie różne projekty. Jednym z nich było założenie klubu gospodyń, w którym panie domu dzielą się doświadczeniami kulinarnymi, wydając książkę z przepisami w wersji papierowej i elektronicznej.

Historia dworu Houwaltów

Źródła historyczne informują, że okolice Mejszagoły były zamieszkane już w czasach wielkiego księcia Olgierda, w pierwszej połowie XIV wieku, około 100 lat wcześniej niż obecna stolica Litwy. Olgierd zmarł tutaj w 1377 r. Przez długi okres teren należał do władców tych ziem, później przeszedł w ręce magnatów litewskich, Sapiechów, a następnie w ręce Tyzenhauzów. Od końca XVIII wieku właścicielami była szlachecka rodzina Houwaltów, która zamieszkiwała dwór do wybuchu drugiej wojny światowej.

Hrabia Onufry Houwalt w 1806 roku zapoczątkował budowę dworku w stylu klasycystycznym. Autorem projektu był znany architekt, profesor Uniwersytetu Wileńskiego, Mikołaj Anioł Szulc. Niestety, po jego śmierci, projekt został zrealizowany tylko częściowo. Prace budowlane udało się zakończyć wnukowi Onufrego, Witoldowi Houwaltowi, dopiero pod koniec XIX wieku.

Przeznaczenie dworu Houwaltów po drugiej wojnie światowej cały czas zmieniało się. Podczas wojny schronili się w nim lokalni mieszkańcy, a później, po zmianie systemu, zamieszkali go dzierżawcy kołchozu, w który przekształcono majątek Houwaltów. Niedługo po tym, w dworze otwarto administrację kołchozu, a po odzyskaniu przez Litwę niepodległości – szkołę średnią im. Wielkiego Księcia Litewskiego Olgierda.

Gdy szkołę przeniesiono w inne miejsce, dworek nabrał znaczenia społeczno-kulturowego – otwarto w nim bibliotekę miejską i zaczęła gromadzić się w nim społeczność oraz działacze społeczni. Dzisiaj ponad dwustuletni dwór Houwaltów jest miejscem pielęgnacji dziedzictwa kulturowego, artystycznego i narodowego.

2. Muzeum ks. Józefa Obrembskiego i kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Mejszagole

Około 25 km na północny-zachód od stolicy Wilna leży Mejszagoła, która słynie z bardzo długiej i ciekawej historii. Już w I tysiącleciu n.e. zamieszkiwali ją ludzie, o czym świadczy pięknie wykonane i odnowione dla turystów wzgórze zamkowe. W annałach pruskich wspomina się o zamku (zwanym zamkiem Bony), który słynie z tego, że przez jakiś czas zamieszkiwał go Wielki Książę Litewski Olgierd. Miejscowość Mejszagoła znana jest z dworu Houwaltów, w którym obecnie działa centrum rzemiosła tradycyjnego.

Podczas obchodów 50-tej rocznicy odzyskania rejonu wileńskiego w 1989 roku został odsłonięty kamień pamiątkowy o wysokości 3 metrów.  Mejszagoła, o czym nie wszyscy wiedzą, była pierwszym miasteczkiem rejonu wileńskiego, do którego w dniu 27 października 1939 roku wkroczyły jednostki wojska litewskiego rejonu wileńskiego. Z tej okazji zorganizowano mieszkańcom szczególną audycję radiową z przemówieniami i pieśniami ludowymi oraz wojskowymi. Następnego dnia wojsko wyruszyło w kierunku Wilna. Rozpoczął się długo wyczekiwany proces odzyskiwania ziem wileńskich.

Historię Mejszagoły wzbogacił przede wszystkim mieszkający tu prałat Józef Obrembski. Świętej pamięci duchowny spełniał posługę pasterską w parafii przy kościele pw. Wniebowzięcia NMP przez około 50 lat, aż do śmierci.

W budynku parafialnym, który śp. ksiądz nazywał dworkiem, w 2013 roku urządzono muzeum prałata Józefa Obrembskiego, gdzie można zapoznać się z historią jego życia oraz historiami innych osobistości kościoła katolickiego. Na podwórku plebanii urządzono placyk, na którym w 2013 roku odsłonięto pomnik ku czci zasłużonego księdza. Autorem tej rzeźby odlanej z brązu w Polsce jest Stefan Dousa.

Szczególnej uwadze gości polecamy kościół pw. Wniebowzięcia NMP – jeden z pierwszych na Litwie!  Został on ufundowany przez Władysława Jagiełłę w 1387 roku po chrzcie Wielkiego Księstwa Litewskiego. Obecnie jasny, murowany kościół zaprasza do podziwiania architektury, która łączy w sobie styl neorenesansowy i neogotycki, oraz przechowywanych w nim zabytkowych eksponatów i relikwii.

Ksiądz Prałat Józef Obrembski

Wierni wspominają księdza Józefa Obrembskiego z wielkim szacunkiem. Duchowny urodził się w Polsce, ale ponad 50 lat ze swojej 80-letniej posługi kapłańskiej spędził w Mejszagole. Otrzymał tytuł honorowego obywatela rejonu wileńskiego oraz Złoty Krzyż Zasługi za zasługi Polsce. Prałat Obrembski, nazywany patriarchą rejonu wileńskiego, był jednym z najstarszych księży kościoła katolickiego na Litwie i w Europie. Dożył sędziwego wieku 105 lat!

Ksiądz Obrembski całe życie z wielką serdecznością pomagał parafianom oraz innym duchownym. Dbał nie tylko o życie duchowe, ale także w przeszłości opiekował się księżmi ukrywającymi się przed bolszewikami lub powracającymi z Sybiru. Pomagał też ukrywać ludzi przed zesłaniem. Podczas okupacji niemieckiej uratował nawet kilka wsi od całkowitej zagłady!

Muzeum

Ostatnią wolą prałata Obrembskiego było urządzić na plebanii miejsce pamięci wszystkim księżom i zakonnicom, którzy byli prześladowani albo oddali swoje życie w imię wiary. W czerwcu 2013 roku swoje podwoje otworzyło muzeum, w którym przedstawiane są zasłużone osobistości kościoła. Można w nim znaleźć także różne artefakty, dokumenty i ważne archiwa, które świadczą o ciężkich czasach, jakie przechodził kościół w XX wieku.

Część plebanii zajmuje ekspozycja poświęcona księdzu Obrembskiemu. Przedstawia ona jego życie duszpasterskie i rzeczy osobiste: zdjęcia, meble, stroje oraz księgi liturgiczne, w które wczytywał się duchowny.

W sferę działań muzeum wchodzi także organizacja różnych wydarzeń kulturalnych o charakterze edukacyjnym. Stale odbywają się w nim spotkania, dyskusje i zajęcia edukacyjne, na które zapraszane są nie tylko dzieci i młodzież z lokalnej społeczności, lecz wszyscy mieszkańcy rejonu wileńskiego i goście. Zachęca się do wspólnego zastanowienia się i podzielenia myślami na temat wiary i duchowości.

19 marca to wyjątkowy dzień dla muzeum prałata Józefa Obrembskiego – obchodzone są wtedy imieniny Józefa. W tym dniu organizowane są uroczyste obchody drogi życiowej duchownego, a gości tradycyjnie częstuje pączkami wypieczonymi na miejscu. Co roku muzeum zaprasza na spotkania Bożonarodzeniowe i uczestniczy w organizacji międzynarodowej wystawy „Wilno miastem miłosierdzia Bożego”.

Muzeum jest otwarte od środy do niedzieli. Szczegółowe godziny wszystkich obchodów dostępne są po skontaktowaniu się z muzeum.

 Kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Mejszagole

Po przyjęciu chrztu przez Wielkie Księstwo Litewskie w 1387 roku w Mejszagole została założona parafia Wniebowzięcia NMP oraz wybudowano jeden z 7 pierwszych kościołów katolickich.  Kościół nie raz odbudowywano, bo był albo zniszczony, albo splądrowany przez wojska rosyjskie, a w 1798 roku doszczętnie strawił go pożar.

Jasny, murowany kościół pw. Wniebowzięcia NMP, który możemy podziwiać dzisiaj, został zbudowany w 1865 roku. Jego trzy wieże widać z daleka: dwie boczne wieże wyróżniają się dachami w kształcie piramid, a z wieży głównej rozlega się zapraszający do modlitwy dźwięk dzwonów. Styl architektoniczny kościoła w Mejszagole jest lekko eklektyczny – harmonijnie przeplatają się cechy stylu neogotyckiego i neorenesansowego.

Od dawnych czasów w kościele przechowywane są wartościowe dzieła sztuki i relikwie święte. Widoczne na wieżach trzy krzyże ozdobiono kompozycjami z lilii, a we wnętrzu kościoła można podziwiać trzy przykłady malarstwa sztalugowego z XVIII i XIX wieku, a mianowicie: „Maria Różańcowa”, Trójca Przenajświętsza” i „Św. Izydor”.  W kościele znajduje się aż 12 rzeźb. To najczęściej dzieła sztuki wykonane w lokalnym stylu barokowym z XVIII wieku, przedstawiające świętych: Katarzynę, Nepomucena, Ignacego Loyolę i innych.

Na szczególną uwagę zasługuje rzeźba „Chrzest Jezusa” z 1579 roku, gdzie na jednej części zobrazowane jest piekło, a na drugiej – chrzest syna Bożego.

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Mejszagole należy do dekanatu w Kalwarii. Msze święte odprawiane są w języku litewskim i polskim.

3. Muzeum w młynie i dwór w Lubawie

Dwór lubawski należy do najstarszych dworów na Litwie, o którym źródła pisane wspominają już od XVI w. Pierwsze księgi skarbowe Króla Polski i Wielkiego Księcia Litwy Zygmunta Augusta mówią o ówczesnych pracach remontowych przy stawach rybnych. Pod względem gospodarczym dwór lubawski stał na bardzo wysokim poziomie i zaopatrywał dwór królewski w Wilnie.

Zespół dworny w Lubawie cechował się szczególnie bogatymi zasobami naturalnymi. Do dworu należało dużo stawów rybnych w regionie Malackim, jak również kilkaset hektarów lasu w Niemenczynie i Ławaryszkach. Jest to szósty obszar leśny co do wielkości na Litwie. Las obfituje nie tylko w drewno, ale także w faunę. Często polowano w nim na łosie i sarny oraz zbierano mnóstwo owoców leśnych i grzybów (z czego najwięcej borowików). Co ciekawe, pracownicy dworu mogli swobodnie zbierać owoce i grzyby, podczas gdy przyjezdni musieli nabyć specjalną przepustkę od leśniczego w Lubawie.

W dawnych czasach dwór był  jednostką administracyjną (starostwem). Do połowy XX w. dwór należał do kilku ważnych litewskich osobistości. Lubawa słynęła nie tylko z bogactw naturalnych, ale także z żyjących tutaj utalentowanych reprezentantów kultury, którzy dbali o dwór. Co ciekawe, Mikołaj Tyszkiewicz, kanonik katedry wileńskiej, na dworze utrzymywał własną orkiestrę!

Obecnie na terenie dworu w Lubawie działa muzeum, które zachęca gości do zapoznania się z historią dworu, jak również ze stosowanymi tu kiedyś technologiami i produkcją. Turyści mają tutaj wyjątkową możliwość z bliska spojrzeć na technologie, które pełniły istotną rolę w życiu ówczesnego człowieka i jego rozwoju, w tym młyn wodny, dzięki któremu od wieków wytwarzano mąkę na chleb. Warto zauważyć, że w muzeum jest eksponowanych ponad dziesięć różnych procesów produkcyjnych, np. obróbka drewna, obróbka metalu, tkanie filcu, a nawet produkcja energii.

Dwór w Lubawie to bez wątpienia wyjątkowy zabytek architektury, krajobrazu i techniki. To jedyny taki dwór na Litwie, którego park technologiczny został w całości, tj. w 100% odremontowany. W muzeum działa nawet stuletnia turbina wodna! Fakt, że dwór w Lubawie pełni ważną rolę, potwierdza nagroda od „Europa Nostra”, organizacji o zasięgu europejskim, otrzymana w 2012 roku za szczególnie wysokiej jakości prace renowacyjne w muzeum i za najlepszy przykład zachowania dziedzictwa kulturowego.

Dojazd do dworu jest bardzo łatwy, gdyż budynek znajduje się w pobliżu Parku Europy. Jadąc drogą w kierunku na Malaty, na 21 kilometrze należy skręcić w kierunku Niemenczyna i podążać za znakami. Muzeum jest otwarte od kwietnia do października, a wizytę, zwłaszcza grupową, trzeba z góry uzgodnić telefonicznie.

Posiadłość dworu w Lubawie

Pochodzenie nazwy miejscowości jest ciekawe i zagadkowe. Uważa się, że nazwa jest związana ze słowami Lubowo, Lubów, Lubow, Lubów. Te słowa pochodzą od pruskiego słowa „liubas lub „szliubas”, czyli „miłość”, „ślub”. Mówi się, że wówczas społeczność pruska, uciekając przed wojnami, cofała się w głąb Litwy i zamieszkała w dolinie rzeki Gereja (dzisiaj Zalesia).

Posiadłość dworska w Lubawie harmonijnie wkomponowuje się w malowniczy krajobraz rzeki Zalesia. Zespół dworski składa się z 20 różnych budynków i systemu 7 stawów. Kiedyś działał tutaj browar piwny i wytwórnia lodu. Warto zauważyć, że generator prądu z młyna zaopatrywał wieś Lubawę w prąd na długo przed powszechną elektryfikacją.

Do dzisiejszych czasów przetrwał kamienny młyn wodny, oficyna z XVIII wieku, oranżeria, do której w chłodnej porze roku przenoszono rośliny nieodporne na mróz oraz siedem innych budynków. Po innych budynkach pozostało świadectwo w postaci fundamentów i resztek ścian. Oprócz muzeum urządzonego w młynie, zwiedzający mogą też obejrzeć oficynę i oranżerię.

Pod koniec XV wieku pierwszym właścicielem dworu był hrabia Olbracht Gasztołd, ważny działacz polityczny Wielkiego Księstwa Litewskiego i autor Pierwszego Statutu Litewskiego. Na przestrzeni 500 lat istnienia, historia właścicieli dworu kształtowała się w sposób dość burzliwy i zawiły, bo często dochodziło do zmian na skutek dziedziczenia i zawieranych małżeństw. Oprócz wymienionego Olbrachta, dwór należał także do rodziny Tyzenhauzów, Tyszkiewiczów, Golejewskich, Ślizeniów, a nawet Radziwiłłów. Do najznamienitszych właścicieli dworu należy zaliczyć Barbarę Radziwiłłównę oraz utalentowanego XIX-wiecznego rzeźbiarza Rafała Ślizenia.

Młyn wodny – muzeum

Lubawski młyn wodny na rzece Zalesia zbudowano już w XVI wieku. Do dzisiaj był przynajmniej dwukrotnie przebudowywany. Zbudowano go bardzo solidnie, dzięki czemu udało się wykonać renowację na wysokim poziomie i uchronić zabytek od zniszczenia. W 2011 roku w młynie otwarto muzeum dworu w Lubawie.

Młyn można porównać do przedsiębiorstwa przemysłowego, do zarządzania którego potrzebna jest wiedza z różnych dziedzin, takich jak wiedza o przyrodzie, podstawy budowy systemów wodnych, mechaniki, technologii młócenia, czy prowadzenia księgowości – to kilka najbardziej przydatnych umiejętności dobrego młynarza. Mówi się, że młynarze z dworu w Lubawie zawsze byli zdolnymi pracowitymi i szanowanymi obywatelami.

Muzeum utworzono z inicjatywy Gintarasa Karosa. Jest ono szczególnym pomnikiem kultury, historii i technologii, który ma na celu pokazać szerokiej publiczności starodawne procesy technologiczne. W tym celu prawie 500-letnie wyposażenie młyna zostało dokładnie i kompletnie odnowione. Udało się zachować najdrobniejsze szczegóły i oryginalne części, jak również użyć stare materiały i technologie. Spotkało się to z uznaniem w 2012 roku, gdy muzeum otrzymało nagrodę europejskiego stowarzyszenia „Europa Nostra”za najlepszy przykład zachowania dziedzictwa kulturowego, wykonując prace renowacyjne wysokiej jakości.

Można tutaj zwiedzić stałe ekspozycje, które prezentują romantyczną historię dworu, jego architekturę, oryginalne prace malarskie i autentyczne przedmioty dworskie: meble, porcelanowe naczynia, itp.

4. Muzeum Etnograficzne Wileńszczyzny w Niemenczynie

Od wieków Wileńszczyznę w zgodzie zamieszkują ludzie różnych kultur, języków i wyznań. Tradycje, zwyczaje i rzemiosło narodowe Litwinów, Rosjan, Polaków, Białorusinów i innych nacji tworzą bogatą i kolorową spuściznę historyczno-kulturową tej ziemi. Z biegiem czasu, niektóre tradycje narodowe połączyły się ze sobą, a niektóre zachowały znaczne różnice.

Położona wśród lasów iglastych i jezior jedna z najstarszych litewskich miejscowości – Niemenczyn – już od stuleci wyróżnia się swoją wielonarodowością. Leżące około 20 km na północny wschód od Wilna, u ujścia rzeki Niemenczynki, miasteczko zaprasza gości do Muzeum Etnograficznego Wileńszczyzny, które ma na celu zachowanie i pokazanie piękna spuścizny kulturowej zamieszkujących ją narodowości.

W muzeum, które otworzyło swoje podwoje dla zwiedzających w lutym 2000 roku, wystawianych jest około 1000 eksponatów. Zostały one zebrane i dobrowolnie przekazane na rzecz muzeum przez lokalnych mieszkańców. Na ekspozycje stałą składają się różne przedmioty domowego użytku, meble, narzędzia oraz przedmioty związane z tradycyjnymi rzemiosłami z Wileńszczyzny. Liczba eksponatów wciąż rośnie, ponieważ cały czas na terenie regionu odnajdywane są nowe znaleziska.

Oprócz ekspozycji stałej, goście muzeum mogą obejrzeć wystawy tymczasowe, na których eksponowane są dzieła sztuki ludowej, malarstwa, fotografii i starego rękodzieła. W 2012 roku powstało tutaj Stowarzyszenie Fotografów Muzeum Etnograficznego Wileńszczyzny, które aktywnie zajmuje się organizowaniem wystaw i plenerów – warsztatów artystycznych w otoczeniu przyrody.

Muzeum Etnograficzne Wileńszczyzny prowadzi różnoraką działalność kulturową. Często odbywają się w nim koncerty i konferencje, jak również prowadzona jest działalność edukacyjna dzieci i dorosłych. Oprócz wystaw pradawnej rzeźby w drewnie, wycinanek i innych rękodzieł, popularnością cieszą się warsztaty ceramiczne i tkackie. Każdy chętny może ulepić coś z gliny lub, z pomocą profesjonalnego mistrza, utkać coś wyjątkowego na krośnie przędzalniczym.

Muzeum Etnograficzne jest otwarte od środy do niedzieli. Przed zwiedzaniem zaleca się sprawdzić godziny jego pracy.

Oddziały muzeum

Muzeum Etnograficzne Wileńszczyzny posiada cztery oddziały rozrzucone po ziemi wileńskiej. Jadąc na północ od Niemenczyna, w oddziale we wsi Sużany można obejrzeć pokaźną wystawę etnograficzną. Inny z oddziałów leży na południowym brzegu jeziora Szirwis, niedaleko od Podbrzezia, a mieści się w okazałym pałacu z XV wieku w Glinciszkach. We wschodniej części Wilejskiego Parku Regionalnego, we wsi Czekoniszki, działa ostoja palm wielkanocnych i gospodarstwa domowego. W tej filii Muzeum Etnograficznego zwiedzający mogą zapoznać się z popularną na Wileńszczyźnie tradycją wicia palm i zaplątywania roślin oraz innych elementów. Ostatni z oddziałów (czwarty) to Muzeum Księdza Prałata Józefa Obrembskiego, w którym prezentowane są zasłużone osobistości kościoła i różne eksponaty świadczące o historii kościoła.

Ekspozycja muzealna

W Muzeum Etnograficznym, założonym przez samorząd rejonu wileńskiego, szerokiemu społeczeństwu prezentowana jest spuścizna kulturowa różnych narodów. Około 1000 eksponatów opowiada o tradycjach narodowych takich narodowości, jak Litwini, Rosjanie, Polacy czy Białorusini.

Na ekspozycję stałą Muzeum Etnograficznego składają się przedmioty przekazane przez mieszkańców Wileńszczyzny. Są to w większości przedmioty codziennego użytku: dzbany, miski, płótna, i nie tylko. Znajduje się tutaj również duży zbiór strojów, drewniaków, mebli, dzieł sztuki, książek i dokumentów. Wśród eksponatów nie brakuje też narzędzi używanych przez mistrzów danego rzemiosła.

Duże znaczenie przywiązuje się do krajoznawstwa i badań etnograficznych, w które angażowana jest lokalna społeczność. W specjalnie organizowanych ekspedycjach naukowych chętnie biorą udział przedstawiciele młodzieży z Litwy i Polski. Zebrane podczas takich ekspedycji ciekawe eksponaty uzupełniają i urozmaicają muzealne zbiory.

Działalność dydaktyczna  

Muzeum Etnograficzne Wileńszczyzny to nierozłączna część życia kulturalnego w Niemenczynie. Ciągle odbywają się tutaj imprezy o charakterze naukowo-poznawczym. Oprócz wystaw, koncertów i konferencji, muzeum umożliwia lokalnym mieszkańcom oraz gościom udział w zajęciach edukacyjnych.

W specjalnie urządzonych warsztatach ceramiki i tkactwa można zgłębić się w subtelność tych pradawnych rzemiosł. Zajęcia przeznaczone są dla dzieci oraz dorosłych. Kierownicy kursów stale szkolą się na międzynarodowych seminariach rzemiosł tradycyjnych, które organizuje Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie.

Okolice Niemenczyna

Miasteczko Niemenczyn leży w otoczeniu bardzo malowniczego masywu leśnego. Nadleśnictwo Niemenczyn bardzo dba o to, aby utrzymywać otoczenie. Dla wygody turystów ustawiono miejsca do odpoczynku i relaksu, przygotowano place zabaw dla dzieci i odnowiono trasy rowerowe.

W okolicach, ze względu na krajobraz, można spotkać mnóstwo ciekawych obiektów. Na prawym brzegu Niemenczynki znajduje się wzgórze zamkowe, trochę dalej – jaskinia Skaliszki, inaczej zwana „Płaczącą”, a zawieszony nad rzeką Wilią most zaprasza śmiałków do sprawdzenia swojej odwagi.

Nie można zapomnieć o absolutnie unikalnym obiekcie – żywym napisie o długości pół kilometra, który brzmi „Žalgiris 600”. Stworzono go z 7000 rosnących świerków w 2010 roku jako pamiątkę 600. letniej rocznicy bitwy pod Grunwaldem w puszczy Bezdany. Napis widać z samolotu. Obecnie jest to największy na świecie napis z rosnących drzew!